Notes

I. Phần đọc hiểu
1. Thơ bốn chữ, năm chữ
- Hình thức: Thơ bốn chữ và thơ năm chữ là những thể thơ được gọi tên theo số chữ (tiếng) trong mỗi dòng thơ. Số lượng dòng mỗi bài không hạn chế. Bài thơ bốn chữ và năm chữ có thể chia khổ hoặc không.
- Cách gieo vần trong thơ bốn chữ và thơ năm chữ: vần thường được đặt ở cuối dòng, gọi là vần chân. Vần có thể gieo liên tiếp (vần liền) hoặc cách quãng (vần cách), cũng có thể phối hợp nhiều kiểu gieo vần trong một bài thơ (vần hỗn hợp),...
- Thơ bốn chữ thường ngắt nhịp 2/2, thơ năm chữ thường ngắt nhịp 2/3 hoặc 3/2. Tuy nhiên nhịp thơ cũng có thể ngắt linh hoạt, phù hợp với tình cảm, cảm xúc được thể hiện trong bài thơ.
- Thơ bốn chữ và thơ năm chữ gần gũi với đồng dao, vè, thích hợp với việc kể chuyện, hình ảnh thơ thường dung dị, gần gũi.

2. Truyện ngụ ngôn
- Là những truyện kể ngắn gọn, hàm súc, bằng văn xuôi hoặc văn vần. Truyện thường đưa ra bài học về cách nhìn sự việc, cách ứng xử của con người trong cuộc sống

3. Nghị luận văn học
- Mục đích của văn bản nghị luận văn học là thuyết phục người đọc về một vấn đề văn học. Nội dung bài nghị luận thường tập trung phân tích vẻ đẹp nội dung hoặc sự độc đáo về hình thức của tác phẩm văn học

4. Tuỳ bút, tản văn
- Tuỳ bút là một thể loại văn xuôi thuộc loại hình kí. Điểm tựa của tuỳ bút là cái tôi của tác giả. Qua việc ghi chép về con người, sự kiện cụ thể, có thực, tác giả tuỳ bút thể hiện cảm xúc, tình cảm, suy nghĩ của mình. Tuỳ bút thiên về tính trữ tình, có thể kết hợp trữ tình, suy tưởng, triết lí, chính luận. Bố cục bài tuỳ bút khá tự do, được triển khai theo một cảm hứng chủ đạo, một tư tưởng chủ đề nhất định. Tuỳ bút không nhất thiết phải có một cốt truyện cụ thể hay nhân vật hoàn chỉnh. Ngôn từ của tuỳ bút giàu hình ảnh, giàu chất thơ.
- Tản văn là thể loại văn xuôi ngắn gọn, hàm súc. Người viết tản văn thường dựa trên một vài nét chấm phá về đời sống để thể hiện tâm trạng, suy nghĩ, chủ kiến của mình. Tản văn khá tự do trong cách biểu hiện, có sự kết hợp tự sự, trữ tình, nghị luận, miêu tả, khảo cứu,... Ngôn từ của tản văn gần gũi đời thường, như lời chuyện trò, bàn luận, tâm sự.

5. Văn bản thông tin
- Văn bản thông tin là một hình thức viết nhằm truyền đạt thông tin và kiến thức một cách chính xác và trung thực. Loại văn bản này rất phổ biến và hữu ích trong đời sống hàng ngày. Nó bao gồm nhiều thể loại khác nhau, như thông báo, chỉ dẫn, mô tả công việc, hướng dẫn sử dụng sản phẩm, lịch biểu, cơ sở dữ liệu, hợp đồng quảng cáo, các văn bản hành chính, từ điển và bản tin.
- Mục đích chính của văn bản thông tin là truyền đạt thông tin một cách khách quan và trung thực. Người đọc hoặc người nghe có thể hiểu chính xác những gì được mô tả và giới thiệu trong văn bản này. Điều này đòi hỏi người viết phải sử dụng ngôn từ rõ ràng, logic và tránh sử dụng yếu tố hư cấu hay tưởng tượng.
- Thông tin trong văn bản có thể được tổ chức theo nhiều cách khác nhau. Một số cách tổ chức thông tin phổ biến bao gồm: theo nguyên nhân-kết quả, theo trật tự thời gian, theo so sánh và phân loại, và theo vấn đề và giải pháp. Cách tổ chức thông tin phụ thuộc vào mục đích và đối tượng của văn bản.

2. Phần tiếng Việt
a. Phó từ
1. Khái niệm
- Phó từ là các từ ngữ luôn đi liền với các từ loại khác là tính từ, động từ và trạng từ với tác dụng bổ sung, giải thích rõ hơn ý nghĩa của các từ mà nó đi kèm.
- Phó từ không có khả năng gọi tên sự vật, hành động, tính chất như danh từ, động tự, tính từ. Vì vậy phó từ là một loại hư từ, còn danh từ động từ, tính từ là những thực từ.
2. Ví dụ minh họa
- Thông thường phó từ phổ biến được sử dụng nhiều là: Vẫn, chưa, rất, thật, lắm, … Ví dụ:
+ Cô ấy học rất giỏi.
* Phó từ rất bổ sung cho tính từ giỏi để bộc lộ sự khen ngợi về cá nhân học tốt.
+ Mẹ rất yêu con.
* Phó từ rất đi kèm yêu thể hiện mức độ tình cảm của mẹ dành cho con.
+ Minh thật quá đáng!
* Phó từ thật đi kèm tính từ quá đáng bổ sung cho tính từ.
b. Dấu chấm lửng

1. Dấu chấm lửng có tác dụng gì?
- Dấu chấm lửng là dấu chấm thông thường sẽ xuất hiện ở giữa hoặc ở cuối câu, có kí hiệu là …
- Tác dụng của việc sử dụng dấu chấm lửng:
+ Tức ý vẫn còn chưa diễn đạt hết, vẫn còn điều muốn nói.
+ Sử dụng với mục đích ngập ngừng, ngắt quãng trong câu.
+ Hoặc trong một vài trường hợp dấu chấm lửng còn là dấu hiệu cho sự châm biếm, mỉa mai.
+ Dấu chấm lửng còn là đoạn kéo dài của một loại âm thanh nào đó.
Chú ý: Khi đọc bài có dấu chấm lửng cần ngắt nghỉ

2. Ví dụ minh họa
Ví dụ 1: Các món ăn Việt Nam được đưa vào từ điển như Bánh mì, Áo dài…
=> Dấu chấm lửng được sử dụng ở đây với mục đích vẫn còn nhiều ý chưa được liệt kê hết.
Ví dụ 2: Ngày mai cậu đi du học rồi à? Sao nhanh quá…
=> Tác dụng của dấu chấm lửng trên biểu thị cảm xúc bất ngờ, lời nói bị dừng lại, ngắt quãng đột ngột không nói nên lời.

c. Từ Hán Việt

1. Từ Hán Việt là gì?
- Từ Hán Việt là từ mượn tiếng Việt.
- Từ Hán Việt có nghĩa gốc của tiếng Hán nhưng được ghi bằng chữ cái Latinh và âm đọc là âm đọc tiếng Việt (không phải âm đọc tiếng Hán).
- Trong từ vụng tiếng Việt, từ Hán Việt chiếm tỷ lệ cao, khoảng 70%, 30% còn lại là từ thuần Việt.

2. Ví dụ minh họa
- Từ Hán Việt
+ Gia đình
- Ý nghĩa
+ Nơi mà những người thân thiết, ruột thịt trong nhà đoàn tụ với nhau.

d. Từ địa phương

1. Từ đại phương là gì?
Từ địa phương là những từ chỉ được sử dụng ở một hoặc một số địa phương nhất định.

2. Ví dụ minh họa
Ví dụ: thầy, u, tía, má, thơm, heo, tru, bông, …

e. Thuật ngữ

1. Thuật ngữ là gì?
Thuật ngữ là những từ ngữ biểu thị khái niệm khoa học, công nghệ, thường được dùng trong các văn bản khoa học, công nghệ

2. Ví dụ minh họa
- Trong tin học đưa ra thuật ngữ Phần mềm hệ thống là các chương trình có nhiệm vụ quản lý tài nguyên máy tính và các phần cứng kết nối với máy tính, nó cho phép người dùng và các phần mềm ứng dụng tương tác với phần cứng.

3. Phần làm văn
- Giờ đây tôi đã là một học sinh lớp bảy của mái trường Trung học cơ sở thân yêu. Nhưng tôi vẫn còn nhớ như in những kỉ niệm của ngày tựu trường đầu tiên.
- Buổi sáng hôm khai giảng, em dậy từ sớm để chuẩn bị quần áo, đánh răng rửa mặt. Sau khi ăn sáng, mẹ chở em đến trường trên chiếc xe máy màu xanh. Quãng đường từ nhà tới trường hôm ấy sao xa xôi quá! Nhìn những tia nắng xuyên qua tán cây, em cảm thấy thật thư thái, yên bình. Mấy chú chim cất tiếng hót véo von rồi nhảy từ cành này qua cành khác làm em vô cùng thích mắt. Khung cảnh nhộn nhịp xung quanh càng khiến em hào hứng, rạo rực. Em đã chuẩn bị mọi thứ cho buổi khai giảng hôm ấy
-Vừa đến trường, có biết bao anh chị, bạn bè vui đùa, trò chuyện với nhau. Tiếng nói cười rộn rã làm lòng em càng hân hoan. Cờ hoa đỏ rực, tung bay trong gió như nhuộm đỏ cả một góc trước cổng trường.
-Đúng 7 giờ, cô giáo yêu cầu các bạn tập trung theo đơn vị trên sân trường. Em nhanh chóng di chuyển và ngồi vào chỗ của mình. Lúc này, mọi người đều trật tự nghe theo hiệu lệnh của cô. Buổi lễ khai giảng mở đầu bằng tiết mục văn nghệ của lớp 8A2. Em như chìm đắm trong lời ca du dương của bài hát "Mùa thu ngày khai trường". Sau khi làm lễ chào cờ, thầy hiệu trưởng lên phát biểu và đánh những tiếng trống đầu tiên. m thanh dồn dập của trống lúc ấy rộn ràng như nhịp đập trái tim em. Từng chùm bóng được thả lên trời đem theo ước mơ về một năm học tươi sáng. Trong khoảnh khắc đó, em ước rằng thời gian có thể ngừng trôi để em được đắm mình trong không gian tươi đẹp ấy.
-...................
- Giờ đây, dù đã trải qua tám mùa khai giảng nhưng những kỉ niệm vẫn mãi đọng lại trong kí ức tuổi thơ của em về ngày đầu tiên đi học. Những khoảnh khắc đẹp về mái trường, thầy cô, những người bạn đầu tiên thời học sinh đã cho em thêm nhiều động lực để cố gắng học tập ngày càng tiến bộ hơn nữa.