Notes

Topkapı sarayı dünyanın en eski günümüze ulaşabilmiş en önemli sarayıdır.
Topkapı Sarayı , İstanbul da, Osmanlı İmparatorluğu'nun 600 yıllık tarihinin 400 yılı boyunca, devletin idare merkezi olarak kullanılan ve Osmanlı padişahlarının yaşadığı saraydır.[1] Bir zamanlar içinde 4.000'e yakın insan yaşamıştır.
Topkapı Sarayı Fatih Sultan Mehmed tarafından 1475-1478’de yaptırılmış, Abdülmecit’in Dolmabahçe Sarayı’nı yaptırmasına kadar yaklaşık 380 sene boyunca devletin idare merkezi ve Osmanlı padişahlarının resmi ikâmetgâhı olmuştur. Kuruluş yıllarında yaklaşık 700.000 m.² lik bir alanda yer alan sarayın bugünkü alanı 80.000 m² dir.

Osmanlı teşrifatında ilk adı "Saray-ı Cedîd-i Âmire" olup, “Yeni saray” demekti.

Sultan İkinci Mahmut döneminde, 1825 yılında ahşap olarak “Topkapı Sarayı” adında başka bir saray inşa edilmiş ve bütün yeni saraya“Topkapı Sarayı” adı verilmiştir. Zaman içerisinde meydana gelen yangınlar ve demiryolu inşaatı nedeniyle birçok köşk ve daire tahrip olmuş ve yıkılmıştır.

Osmanlının ilk dönemlerinde devletin yönetildiği Topkapı Sarayı;

• Birun

• Enderun

• Harem

gibi bölümlerinden oluşmaktadır.

Birun

• Sarayın dış bölümü olup Babü’s-saade kapısı ile Enderun’a bağlanırdı.

• Fatih devrinde buraya Arz Odası yapılmış olup padişah burada işlerini yapar, törenlerini izler ve bayramlaşma törenlerine katılırdı.

• Sarayın dış hizmetlerine bakılan bu bölümde birçok görevliyi de görmek mümkündür. Bu görevlileri şu şekilde sıralayabiliriz.

• Yeniçeri Ağası altı Bölük Halkı
• Topçular-Cebeciler:
• Müteferrikalar:
• Çaşnigirler:
• Çavuşlar-Kapıcılar
*** Seyisler
*** Çakırcılar:
*** Darphane eminliği
*** Şehreminlik

Enderun

*** Birun’dan Babüs-saade kapısı ile ayrılırdı ve padişahın özel hayatını geçirdiği iç saraydı.

*** Enderun aynı zamanda Devşirme adı altında alınan hristiyan çocukların yetiştirildiği bir nevi saray okulu idi.

Enderun’da bulunan bazı hizmet odaları şunlardır;

Has oda:
Has odabaşı:
Silâhtar:
Çuhadar:
Tülbentçi:
Rikabdar
Hazine Odası:
Kiler Odası:
Seferli Odası:


Harem

• Padişahın aile hayatını geçirdiği yer olup, kızların enderunu

• Buradaki kadınların eğitiminden “halife” adı verilen kadın hocalar sorumlu olup, haremin genel sorumlusu ise harem ağasıdır.

Topkapı Sarayı, saray halkının Dolmabahçe Sarayı, Yıldız Sarayı ve diğer saraylarda yaşamaya başlaması ile birlikte boşaltılmıştır.
Topkapı Sarayı’nın ilk defa, adeta bir müze gibi ziyarete açılması Abdülmecit dönemine rastlamıştır. fakat bir süreden sonra bi gerçekleşmemiştir.
sarayın yedi büyük kapısı vardı.

Topkapı Sarayı 19. yy'ın ortalarına doğru terkedilmiş ve devletin merkezi olma işlevini yitirmiştir. Bundan sonra bakımsızlıktan ötürü tahrip olmaya başlamış ve hatta 1870 yılında dış bahçesinden demiryolu bile geçirilmiştir. Saray 1924 yılında müzeye dönüştürülmüştür.

Mustafa Kemal Atatürk’ün emriyle 3 Nisan 1924 tarihinde halkın ziyaretine açıldı.
1985 yılında UNESCO Dünya Mirasları Listesi'ne girdi.

Saray günümüzde müze olarak kullanılmaktadır. Ayrıca İstanbul’un Sultanahmet ilçesindeki bu saray İstanbul’a önemli bir turizm geliri saplamaktadır.

Topkapı Sarayı, her kültürden iz taşıyan muhteşem bir mimari eserdir. Kültürlerden diyorum çünkü Topkapı Sarayı sadece Türk – İslam kültürünün izlerini taşımaz. Aynı zamanda, Osmanlı Devleti’nin sınırları arasında yaşayan her milletten birer simge taşımaktadır. Buna en iyi kanıt olarak sarayın 3 önemli kapısını gösterebiliriz. Bu kapılar; Bab-ı Hümayun (Saltanat Kapısı), Bab-üs Selam (Orta Kapı) ve Bab-üs Saade (Saadet Kapısı) kapılarıdır. Bu kapıların her biri farklı mimari kültürlerin izlerini taşımaktadır.




Topkapı Sarayı’nın bir diğer köşkü ise, Bağdad Köşkü. Köşk, IV. Murat’ın Bağdat seferi anısına 1638 yılından sonra yaptırılıyor. Bağdad Köşkü, günlük saray yaşamında padişahın sabah namazından sonra kahvesini içtiği dinlenme mekânı… Köşk, 17 yüzyıla tarihlenen muhteşem güzellikteki çinilerle döşeli… Köşk 18’inci yüzyıldan itibaren Has Oda kütüphanesi olarak kullanılıyor


III. Ahmet’in ilave ettirdiği yemek odası, duvarlarında bulunan meyve tasvirleri nedeniyle Yemiş Odası olarak anılıyor
1705 tarihli odanın Sultanların yemek odası olduğu düşünülür. Edirnekâri çiçek ve meyve kompozisyonları ile bezenmiştir.
Çalışma odası olarak da kullanılırdi


Mimarbaşı Davud Ağa’nın yaptığı sofa, padişahların tören ve kabul salonudur. Hanedanın toplandığı eğlenceler, düğün, doğum törenleri burada yapılır, padişahlar Harem halkının cülus ve bayram tebriklerini burada kabul ederlerdi.

Sarayın en büyük kubbeli mekânı olan sofada padişahın tahtı ve yan tarafta kadınların oturduğu bir galeri vardır. Galeri başta valide sultan olmak üzere harem kadınları, üst kat ise cariyelerden oluşan sazende takımı tarafından kullanılırdı.

iki odadan oluşur.
Girişteki odanın Sultan IV. Murad, içtekinin ise Sultan IV. Mehmed tarafından yaptırıldığı düşünülür.
Duvarları, dönemin üslubuna uygun olarak içten ve dıştan 17. yüzyıl İznik çiniciliğinin en kaliteli örnekleriyle kaplıdır.
erişkin çağa gelene kadar saray disiplini içinde yetiştirilirdi.

Sultan III. Murad’ın (1574-95), annesi Nurbanu Sultan için yaptırdığı Valide Sultan Dairesi, Harem’in merkezini teşkil eder. Mimar Sinan ve Davud Ağa tarafından 1580’lerde inşa edilmiş, 1665 Harem yangınından sonra yenilenmiştir.
1789’da Mihrişah Sultan Dairesi (Sultan III. Selim’in annesi), dua odası ve balkon üzerine bu dairenin baş odası yapıldığından görünümü değişmiş ve rokoko bir görünüm almıştır.
İznik çiniciliğinin son kaliteli örnekleri ile kaplıdır.